Τα Εγκώμια στη βυζαντινή υμνολογία είναι ειδικά τροπάρια που ψάλλονται κατά τον όρθρο του Μεγάλου Σαββάτου. Κατά την τελετουργία ψάλλονται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, εντός των ναών, λίγο πριν την εκφορά του Επιταφίου, όπου μερικά εξ αυτών και επαναλαμβάνονται κατά την εκφορά.

Πρόκειται για 185 σύντομα τροπάρια που παρεμβάλλονται μετά τον 118ο ψαλμό, (ψαλμό του Αμώμου) ακολουθώντας σε τρεις στάσεις.

Η πρώτη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Η ζωή εν τάφω, κατετέθης, Χριστέ…».

Η δεύτερη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Άξιον εστί μεγαλύνειν σε τον Ζωοδότην…» και

Η τρίτη στάση σε ήχο γ΄ αρχίζει με το εγκώμιο «Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή Σου προσφέρουσι, Χριστέ μου».

Τα εγκώμια αυτά είναι από «τα πιο αγαπητά ψάλματα των ορθοδόξων», γεμάτα από έντονα συγκινησιακά αισθήματα.

Το «Ω γλυκύ μου έαρ» είναι το μοιρολόι της Παναγίας, η έκφραση του πόνου της για τον επίγειο θάνατο του υιού της. Ο ύμνος είναι κορυφαίος ως μελωδία και ως λόγος και έχει ενδιαφέρον η κατά λέξη εννοιολογική ανάλυσή του.

«Ω γλυκύ μου έαρ,

γλυκύτατόν μου Τέκνον,

πού έδυ σου το κάλλος;»

Προσφωνεί το Τέκνον της έαρ, άνοιξή μου. Η λέξη έαρ είναι αρχαία ελληνική, ενώ στη μεσαιωνική Ελλάδα χρησιμοποιείτο η λέξη άνοιξις. Προέρχεται από το ρήμα ανοίγνυμι, ανοίγω, διότι είναι η εποχή που ανοίγουν τα άνθη και τα μάτια των φυτών, για να αναπτυχθούν. Η λέξη έαρ πρωτοαπαντάται στα ομηρικά έπη. Εχει κοινή ινδοευρωπαϊκή ρίζα με το λατινικό -ver, από όπου προέρχονται λέξεις όπως prima-ver-a, η άνοιξη στα ιταλικά και στα ισπανικά.

Η λέξη τέκνον προέρχεται από τον αόριστο β΄ του αρχαίου ελληνικού ρήματος τίκτω, το οποίο αναφέρεται ακριβώς στην πράξη της γέννησης από τη μήτρα της μητέρας, εξού και η λέξη τοκετός. Τέκνον – τίκτω, μήτρα – μητέρα άμεσες αναφορές στο σπλάχνο, στη ζωή που δημιουργείται μέσα στο σώμα της γυναίκας και άρα στην οδύνη του χαμού του.

 

ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ με τη ΣΟΔΘ
“Ω γλυκύ μου έαρ”
Η Βαφειάδου Ιωάννα, βιόλα στη Συμφωνική ορχήστρα Δήμου Θεσσαλονίκης σε ένα οικογενειακό κοντσέρτο.

ΜΕΝΟΥΜΕ ΣΠΙΤΙ με τη ΣΟΔΘ"Ω γλυκύ μου έαρ"Η Βαφειάδου Ιωάννα, βιόλα στη Συμφωνική ορχήστρα Δήμου Θεσσαλονίκης σε ένα οικογενειακό κοντσέρτο.#menoumespiti#μένουμεσπίτικαιείμαστεμαζίΣΟΔΘ

Geplaatst door Συμφωνική Ορχήστρα Δήμου Θεσσαλονίκης-Thessaloniki City Symphony Orchestra op Donderdag 16 april 2020

 

Το μοιρολόι της Παναγίας, η έκφραση του πόνου Της, ο μελωδικότερος ύμνος της Ορθοδοξίας από τη Φιλαρμονική Δήμου Θεσσαλονίκης, κρατώντας αποστάσεις, σε ένα Πάσχα διαφορετικό από τα άλλα.

 

Καλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα με τους ύμνους των Εγκωμίων από τους φοιτητές του Μαθήματος «Εισαγωγή στη Βυζαντινή Μουσική» του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.